Dini Haberlerim

DÖRT MEZHEBE GÖRE ZEKÂT

DÖRT MEZHEBE GÖRE ZEKÂT

 

ZEKÂTIN ŞARTLARI

1-Müslüman olmak

2-Hür olmak

3-Akıllı olmak

4-Bâliğ olmak

ZEKÂTIN GRÇERLİLİK ŞARTLARI

1-Niyet

2-Temlik

 

———————————————————————————————————————-

ZEKÂT İLE İLGİLİ HÜKÜMLER

Ebû Hanîfe: Akıllı ve bâliğ olmayanları, toprak ürünleri ve kamu hukukunun bir parçası olarak alınan zekât türü hariç, zekâtla mükellef tutmamıştır.

 

Fakihlerin çoğunluğuna göre:Akıl hastalarının ve çocuğun malları zekâta tâbidir.

 

Zekâta Tabi Olmayan Durumlar

Fakihlerin çoğuna göre;

  1. Belirli sahibi olmayan mallar zekâta tâbi değildir.
  2. Fakir, yetim ve kimsesizlerin doyurulması, okutulması, cami, mescid, yol, köprü yapımı gibi amaçlarla hayır kuruluşlarına vakfedilen mallar zekâta tâbi değildir.
  3. Hırsızlık, gasp, rüşvet, faiz gibi haram yollarla kazanılan -haram malzekâta tâbi değildir.

 

Tam mülk olma şartı:

Hanefîler’e göre:  Elde bulunmayan ve ele geçeceği de umulmayan malda zekât yoktur.

 

Şâfiîler’e göre: Malın elde bulunmayışı zekât ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

 

Ebû Hanîfe’ye göre :Kocasından vadeli mehrini almadıkça kadın zekâtla mükellef değildir.

 

Zekâta tâbi olmayan mallar

Zekâta tâbi mallarda nemâ şartı arandığından, bu şartı taşımayan mallar, meselâ binek hayvanları, binek aracı, çalıştırılan hayvanlar, oturulan evler ve ev eşyaları, meslek kitapları, meslekî aletler ve benzeri mallar zekâta tâbi değildir.

 

Nisab Miktarı

Gümüşte nisab miktarı 200 dirhem, altında 20 miskal, hayvanlarda 5 deve, 30 sığır, 40 koyun, toprak ürünlerinde ise (cumhura göre) 5 vesktir (=buğdayda 653 kg.). Ebû Hanîfe’ye göre ise toprak ürünlerinin azı da çoğu da zekâta tâbidir. Toprak ürünlerinin zekâtında nisab aranmaz.

 

Bir yıl geçmesi şartı aranan mallar

Altın ve gümüş para, ticaret malları ve hayvanlarda zekâtın farz olması için “havelânü’l-havl“i Malın üzerinden bir kamerî yılın geçmesini şart koşarlar.

 

Bir yıl geçmesi şartı aranmayan mallar

Toprak ürünlerinin zekâtı hasat mevsimi ödeneceğinden onlarda bu şart bahis konusu değildir. Madenlerin ve definelerin zekâtı ise elde edildikleri zaman ödenir; bunların üzerinden bir sene geçme şartı aranmaz.

 

Hanefîler’e göre :Bir malda zekâtın farz olabilmesi için, o malın hem sene başında ve hem de sene sonunda nisaba ulaşmış olması şarttır.

 

Şâfiîler’e ve Hanbelîler’e göre :Nisabın bütün sene boyunca bulunması gerekir. Bir mal sene içinde nisabın altına düşerse, ona zekât vâcip olmaz.

 

Hanefîler’e göre borç üç nev’idir:

  1. Şahıslara olan borçlar.
  2. Allah hakkı olarak vâcip olup kullar tarafından istenen borçlar. Zekât bu nevidendir.
  3. Kullar tarafından istenmeyen fakat Allah için yerine getirilmesi gereken borçlar. Nezir ve kefâret bu çeşit borçlardandır.

 

İmam Şafiî’ye göre: Borç hiçbir malda zekâtın vücûbuna engel olmaz.

 

İmam Mâlik’e göre: Sadece parada zekâtın vücûbuna engeldir, nisabı düşürürse zekât farz olmaz.

————————————————————————————————————————

GEÇERLİLİK ŞARTLARI

1- Niyet

2- Temlik (Zekâtı, ona ehil olanlara vermek yani onların mülkiyetlerine geçirmek)

 

Niyet

Hanefîler’e ve Şâfiîler’e göre : Kaide olarak niyetin ödeme anında bulunması gerekir. Çünkü zekât ibadettir ve ibadetlerde niyet şarttır.

 

Zekâtın Verilemeyeceği Yerler

Cami, okul, yol, köprü, çeşme yapımı gibi hayır kuruluşlarına zekât verilmez; ölü kefenleri alınmaz ve ölülerin borçları zekâtla ödenmez.

————————————————————————————————————————

ZEKÂTA TÂBİ MALLAR ve NİSAB MİKTARLARI

ALTIN ve GÜMÜŞ

Mezhep imamları:

Gümüşün zekât nisabının 200 dirhem

Altının nisabının 20 miskal

Her ikisinin de zekât nisbetlerinin 1/40 (% 2.5) olduğunda görüş birliğine varmışlardır.

 

20 miskal altın 80.18 gr,

200 dirhem gümüş 561.2 gram olmasını esas almıştır.

 

Altın ve gümüş nisabdan az ise nisabı tamamlamak için biri diğerine ilâve edilir mi?

Hanefîler’e göre : İlâve edilmelidir.

 

Şâfiîler ve Hanbelîlere göre: İlave edilmez.

 

Altın ve Gümüşten Yapılan Ziynet Eşyası

Hanefî mezhebine göre altın ve gümüşten yapılmış süs eşyaları zekâta tâbidir. Meselâ altın ve gümüşten yapılmış bilezik, kolye, gerdanlık gibi kadın süs eşyası nisaba ulaşır ve üzerinden bir sene geçerse, o günkü altın fiyatları ile değeri bulunur ve 1/40 zekâtı verilir.

 

İmam Şâfiî, İmam Mâlik ve Ahmed b. Hanbel’e göre :Mubah olan kadın süs eşyası zekâta tâbi değildir.

 

Ancak Şâfiîler’e göre :Kadın süs eşyalarında israfa kaçarsa, meselâ 200 miskal ağırlığında ziynet eşyası bulundurursa bunların zekâtını vermesi gerekir.

 

Madenî ve Kâğıt Paraların Zekâtı

80.18 gram altın veya 561.2 gram gümüş karşılığı parası olanların bu paranın 1/40’ını (% 2.5) zekât olarak vermeleri gerektiğini söylemişlerdir.

 

—————————————————————————————————————————-

TİCARET MALLARI

Hanefî fakihlerine göre :Ticaret mallarının kıymeti sene başında ve sene sonunda, yukarıda gösterilen altın veya gümüş nisablarının altına düşmemelidir. Aksi halde bu mallarda zekât gerçekleşmez. Ticaret mallarının kıymetlerinin sene içinde nisabın altına düşmesi zekâtın farz olmasına mani değildir.

 

Mâlikî ve Şâfiî fakihlerine göre :Ticaret mallarında nisab sadece sene sonunda aranır. Sene başı ve sene içinde nisabın düşmesi bu mallarda zekâtın vücûbuna mani sayılmaz.

 

Hanefîler’e göre: Ticaret mallarının zekâtı hesap edilirken borçlar çıkarılır.

 

Şâfiîler’e göre: Borç zekâtı etkilemez. Mevcut malın zekâtı -borç dikkate alınmadan- hesap edilip verilir.

 

Ticaret mallarının zekât olarak verilme şekli:

Hanefîler’e göre : Mal olarak verilebileceği gibi bu malın tutarı para olarak da ödenebilir.

 

Şâfiîler’e göre : Hangi mal zekâta tâbi ise zekâtın o maldan çıkarılıp verilmesi gerekir.

—————————————————————————————————————————-

TOPRAK ÜRÜNLERİ

Ebû Hanîfe’ye göre: Bütün toprak ürünleri zekâta tâbidir.

 

Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’e göre: Toprak ürünlerinin zekâta tâbi olabilmeleri için hububatta olduğu gibi bir sene -çürümeden- kalabilme özelliğine sahip olmaları gerekir.

 

İmam Mâlik ve Şâfiî’ye göre: Bir sene muhafaza edilebilen gıda maddesi özelliğine sahip toprak ürünleri zekâta tâbidir.

 

Şâfiîler: Meyveden sadece hurma ve üzümün zekâta tâbi olduğu görüşündedir.

 

Ahmed b. Hanbel: Hanefîler’e yakın bir görüşe sahip. Ölçülebilen, kurutulabilen, dayanıklı olan gıda maddeleri ve insanoğlu tarafından yetiştirilen bütün ürünler zekâta tâbidir. Ahmed b. Hanbel, zekâta tâbi mallarda gıda maddesi olma şartını aramamaktadır. Buna göre pamuk, keten gibi giyim eşyası yapılan maddeler de zekâta tâbidir.

 

Toprak ürünlerinde nisab şartını arayan fakihlere göre

Buğday ve arpa kabuksuz olarak “Beş vesk (653 kg.) olduğunda zekâta tâbidir.

Eğer pirinç gibi kabuğu ile birlikte depo ediliyorsa, mal sahibi isterse nisabı kabuksuz olarak 5 vesk, isterse kabuklu olarak 10 vesk hesap eder ve ona göre zekâtını öder.

 

Ebû Hanîfe’ye göre: Toprak mahsullerinde nisab şartı aranmaz. Ziraî ürünler ister az ister çok olsun zekâta tâbidir.

 

Zekât Nisbeti: (ÖŞÜR)

*Toprak emek sarfedilmeden yağmur, nehir, dere, ırmak ve bunların kanalları ile sulanıyorsa zekât olarak mahsulün 1/10‘u;

 

*Kova, dolap, motor veya ücretle alınan su ile sulanıyorsa 1/20‘si verilecektir.

 

Toprak ürünlerinin zekât (öşür) zamanı

  1. a) Hububat harman vaktinde.
  2. b) Meyvelerde ise toplandıktan sonra verilir.

 

Hanefî mezhebine göre: Toprak ürünlerinin zekâta tâbi olabilmeleri için üzerlerinden bir yılın geçmesi (havl) şart değildir. Bir sene içinde kaç defa mahsul alınırsa her defasında zekât verilmesi gerekir.

 

Arazi ekilmek üzere belli bir ücretle kiralanmış ise

İmâm-ı Âzam’a göre: Zekât arazi sahibinden alınır.

 

Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed (İmâmeyn) ile diğer üç mezhep imamına göre: Kiracıdan alınır.

 

Arazi, yarıcılık (müzâraa) usulü kiralanmış ise

İmâm-ı Âzam’a göre: Mahsul vergisi yine mal sahibinden alınır.

 

İmâmeyn’e göre: Mal sahibi ve kiracı, hisselerine düşen mahsulün zekâtlarını ayrı ayrı öderler.

 

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîler’e göre: Öşür vergisinde toprağın statüsünün bir tesiri yoktur. Toprak haracî olsa sahibi müslüman ise hem harac adı verilen vergiyi ve hem de çıkan mahsulün zekâtını (öşür) verecektir.

 

Hanefîler’e göre: Müslüman mükellef haraç toprağını ister sahip ister mutasarrıf olarak eksin, sadece harac vergisi vermekle yükümlüdür, harac ve öşür aynı topraktan birlikte tahsil edilmez.

—————————————————————————————————————————-

BAL’IN ZEKÂTI

Hanefî ve Hanbelîler: Balın zekât mallarından olduğu ve baldan 1/10 nisbetinde zekât alınacağı görüşündedirler.

 

Şâfiî ve Mâlikî mezhebi fakihleri ise bu konuda sahih bir haberin mevcut olmadığını, balın süt gibi, bir hayvanın ürünü olduğunu, sütün zekâta tâbi olmadığında görüş birliği bulunduğunu, aynı şekilde balın da zekâta tâbi olmaması gerektiğini ileri sürerler.

 

Hanefî ve Hanbelîler: Balda zekâtın, nisab miktarı bal elde edilmesiyle vâcip olacağı görüşündedir.

 

Madenler

Yer altından çıkarılan madenler üç kısımdır:

  1. Katı olup eritilebilen ve dökümü yapılabilen madenler; altın, gümüş, demir, bakır gibi.
  2. Eritilmeye elverişli olmayan katı madenler; mermer, kireç, kömür gibi.
  3. Sıvı olup katılaşmayan madenler; cıva, petrol gibi.

 

Ebû Hanîfe ve arkadaşlarına göre:

Katı olup eritilebilen ve dökümü yapılabilen altın, gümüş, demir, bakır gibi madenler vergiye tâbidir.

Eritilmeye elverişli olmayan yakut, zümrüt, mermer, kireç gibi madenlerle, sıvı olup katılaşmayan civa, petrol gibi madenlerden vergi alınmaz.

 

Şâfiî’ye göre: Sadece altın ve gümüş madenleri zekâta tâbidir, bunların dışında kalan madenler zekâta tâbi değildir.

 

Hanbelî fakihler: Altın ve gümüş ile diğer madenler arasında herhangi bir fark gözetmemişler ve Bakara sûresinin 267. âyetinin genel anlatımından hareket ederek, cinsi ne olursa olsun bütün madenlerin zekâta tâbi olduğu görüşünü savunmuşlardır.

 

 

 

Madenlerden alınacak zekâtın nisbeti

Hanefî ler: 1/5 olarak alınacağıdır.

 

İmam Şâfiî, Mâlik ve Ahmed b. Hanbel: 1/40 (% 2.5)

 

Hayvanların Zekât Miktarı

Develerin Zekâtı

5’ten 9’a kadar 1 adet koyun

10’dan 14’e ” 2 ” ”

15’ten 19’a ” 3 ” ”

20’den 24’e ” 4 ” ”

25’ten 35’e ” 1 ” iki yaşında dişi deve

36’dan 45’e ” 1 ” üç yaşında dişi deve

46’dan 60’a ” 1 ” dört yaşında dişi deve

61’den 75’e ” 1 ” beş yaşında dişi deve

76’dan 90’a ” 2 ” üç yaşında dişi deve

91’den 120’ye ” 2 ” beş yaşında dişi deve

 

Hanefîler’e göre: 121. deveden sonra tekrar baştan başlanır ve ödenecek zekât ilkinde olduğu gibi hesap edilir.

 

Koyunların Zekâtı

1’den 39’a kadar (zekâttan muaf)

40’tan 120’ye ” 1 koyun

121’den 200’e ” 2 ”

200’den 399’a ” 3 ”

400’den 500’e ” 4 ”

 

Sığırların Zekâtı

30 sığırdan 40 sığıra kadar, zekât olarak iki yaşına basmış erkek veya dişi bir buzağı verilir.

40 sığırdan 60 sığıra kadar, üç yaşına girmiş erkek veya dişi bir dana verilir.

60 sığır olunca, birer yaşını bitirmiş iki buzağı verilir.

 

Sonra her 30 sığırda bir buzağı ve her 40 sığırda bir dana verilmek suretiyle hesap edilir.

Zekât verme bakımından sığır ile manda arasında fark yoktur ve bunlar bir cins sayılır. Bir kimsenin 20 inek ve 10 mandası varsa, 30 sığırlık zekât nisabına sahip olmuş kabul edilir.

 

Atların Zekâtı

Fakihlerin çoğunluğu, Hz. Peygamber’in “atların zekâttan istisna edildiğini” bildiren hadislerini esas alıp, bütün atların zekât istisnası olduğu görüşünü benimsemişlerdir.

 

Ebû Hanîfe ve öğrencisi Züfer’e göre: “Nesli elde edilip ileride satılmak maksadıyla, erkeği dişisi karışık bir halde yaşayan, senenin çoğunu otlaklarda otlayarak geçiren (sâime) atlar ya at başı 1 dinar  veya paraya göre kıymetlendirilerek, bu değeri üzerinden 1/40 (% 2.5) nisbetinde zekâta tâbi tutulur.”

_____________________________________________________________________________________________________________

Sâime: Senenin çoğunu meralarda otlayarak geçiren hayvanlara denir.

Ma’lûfe: Yemle beslenen hayvanlara denir.

Âmile: Ziraat, nakliyat gibi işlerde kullanılan hayvanlara denir.

————————————————————————————————————————–

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ